افزایش سرعت سایت یعنی صفحه برای بازدیدکننده زود باز شود، به کلیک بیدرنگ جواب دهد و موقع باز شدن جابهجا نشود. سایت کند هم مشتری را پیش از دیدن پیشنهاد شما فراری میدهد، هم ممکن است در گوگل از رقیب سریعتر عقب بماند. تیم طراحان آیا افزایش سرعت سایت را یکی از خدمات پشتیبانی و نگهداری سایت انجام میدهد، با سنجش پیش و پس از کار تا معلوم باشد هر تغییر چقدر اثر داشته است.
سرعت سایت با چه عددهایی سنجیده میشود؟
گوگل تجربه بازدیدکننده را با سه معیار Core Web Vitals میسنجد. طبق راهنمای رسمی گوگل، برای تجربه خوب:
- بخش اصلی صفحه (LCP) در ۲٫۵ ثانیه اول دیده شود؛
- پاسخ به کلیک و لمس (INP) زیر ۲۰۰ میلیثانیه باشد؛
- جابهجایی ناگهانی چیدمان (CLS) زیر ۰٫۱ بماند.
امتیاز PageSpeed که بیشتر دیده میشود، آزمونی روی یک دستگاه شبیهسازیشده است. داده واقعی کاربران سایت شما در گزارش Core Web Vitals سرچ کنسول میآید، به شرط آنکه سایت بازدید کافی داشته باشد. ما PageSpeed را پیش و پس از کار میسنجیم، و داده سرچ کنسول را، اگر سایت داشته باشد، چند هفته بعد.
چرا سرعت سایت مهم است؟
اول برای خود بازدیدکننده: صفحهای که دیر باز شود یا موقع لمس جواب ندهد، پیش از دیدن پیشنهاد شما بسته میشود، و این در فروشگاه یعنی سبد خریدی که پرداخت نمیشود. بعد برای گوگل: طبق راهنمای رسمی تجربه صفحه، سیستمهای رتبهبندی گوگل محتوایی را که تجربه خوبی میدهد ترجیح میدهند و معیارهای Core Web Vitals در همین سیستمها به کار میروند. همان راهنما میگوید گوگل مرتبطترین محتوا را نشان میدهد، حتی اگر تجربه صفحهاش ضعیف باشد؛ پس سرعت جای محتوای خوب را نمیگیرد، ولی میان دو صفحه نزدیک به هم فرق میگذارد.
چه چیزهایی سایت وردپرسی را کند میکند؟
| علت | راهحل |
|---|---|
| تصویرهای سنگین | تبدیل به WebP، اندازه درست برای هر صفحهنمایش، بارگذاری تنبل برای تصویرهای پایین صفحه و بارگذاری زودتر تصویر اصلی |
| افزونههای زیاد یا سنگین | سنجش اثر هر افزونه، حذف آنچه لازم نیست و جایگزینی افزونه سنگین با راه سبکتر |
| نبود کش | کش صفحه متناسب با سرور، مثلاً LiteSpeed Cache روی سرور لایتاسپید، و کش مرورگر برای فایلهای ثابت |
| CSS و جاوااسکریپت زیاد | بارگذاری فقط آنچه هر صفحه لازم دارد، به تعویق انداختن اسکریپتهای غیرضروری و کم کردن حجم فایلها |
| فونت | فونت روی خود سایت، فقط وزنهایی که استفاده میشوند و نمایش متن پیش از رسیدن فونت |
| اسکریپتهای بیرونی | گفتوگوی آنلاین، آمار، نقشه و ویدیو فقط وقتی بارگذاری شوند که لازماند |
| دیتابیس شلوغ | پاک کردن نسخههای قدیمی نوشتهها و دادههای موقت، و سبک کردن تنظیماتی که در هر صفحه خوانده میشوند |
| هاست | نسخه تازه PHP، کش کد (OPcache) و منابع کافی؛ اگر هاست مشکل اصلی باشد، عوض کردن آن از هر بهینهسازی دیگری اثر بیشتری دارد |
سرعت سایت در نت ملی و قطعی اینترنت بینالملل
سایتی که روی هاست خارج است یا فونت، کتابخانه جاوااسکریپت، کپچا و آمارش را از سرویسهای خارجی میگیرد، وقتی اینترنت بینالملل کند یا قطع است، برای کاربر داخل ایران کند میشود یا اصلاً باز نمیشود. گاهی همه صفحه آماده است و فقط منتظر یک فونت از سرور خارجی میماند. راهحل:
- فونت، اسکریپتها و آیکونها از خود سایت بارگذاری شوند، نه از سرویس خارجی؛
- هر سرویس بیرونی که بدون آن صفحه کار میکند، طوری بارگذاری شود که صفحه منتظرش نماند؛
- برای سایتی که مشتریاش در ایران است، محل سرور هم با شما بررسی شود.
افزایش سرعت سایت فروشگاهی و سایت شلوغ
در فروشگاه، صفحههایی مثل سبد خرید و پرداخت را نمیشود مثل بقیه کش کرد، و جستوجو و فیلتر محصولات بار سنگینی روی دیتابیس میگذارد. این صفحهها جدا سنجیده و بهینه میشوند. اگر سایت ماههای پرفروش دارد، مثل حراج یلدا و جمعه سیاه، بهتر است کار سرعت پیش از آن تمام شده باشد.
نمونه: خود aaya.ir
همین سایت در آزمون PageSpeed گوگل روی موبایل ۱۰۰ از ۱۰۰ گرفته است: بخش اصلی صفحه (LCP) در ۰٫۹ ثانیه، زمان مسدود شدن صفحه صفر و جابهجایی چیدمان صفر (۲۸ آبان ۱۴۰۵). سایت با قالب اختصاصی ساخته شده و فونت وزیرمتن روی خود سایت است. تصویرها WebP هستند و کش صفحه روی سرور فعال است. سایت شما لازم نیست صد بگیرد. هدف این است که سه معیار گوگل در محدوده خوب باشند و صفحه برای مشتری واقعاً سریع باز شود.

چکلیست سرعت که خودتان میتوانید بسنجید
این هشت مورد را بی دانش برنامهنویسی میشود دید. هر کدام که درست نبود، جای شروع کار است:
- صفحه اصلی و پربازدیدترین صفحه خدمت یا محصول را در PageSpeed Insights روی حالت موبایل بزنید و سه عدد LCP، INP یا TBT و CLS را یادداشت کنید.
- در سرچ کنسول، گزارش Core Web Vitals نشانی «ضعیف» یا «نیازمند بهبود» دارد؟
- بزرگترین تصویر صفحه اصلی چند کیلوبایت است؟ تصویر بالای صد و چند کیلوبایت برای وب معمولاً جای کوچک شدن دارد.
- چند افزونه فعال دارید و کدامها را واقعاً استفاده میکنید؟
- در پیشخوان ← ابزارها ← سلامت سایت، نسخه PHP و هشدارهای کارایی را ببینید.
- آیا فونت یا اسکریپتی از سرویس خارجی بارگذاری میشود؟ در قطعی اینترنت بینالملل همینها صفحه را نگه میدارند.
- صفحه را یک بار با اینترنت همراه و بیرون از وایفای باز کنید؛ خیلی از مشتریها سایت را همینطور میبینند.
- آیا افزونه کش فعال است و بعد از هر تغییر، کش پاک میشود؟
زمان پاسخ سرور (TTFB) چقدر باید باشد؟
TTFB فاصله درخواست تا رسیدن اولین بایت از سرور است؛ هر چه دیرتر، همه چیز بعد از آن هم دیرتر. طبق راهنمای web.dev گوگل، بیشتر سایتها باید زیر ۰٫۸ ثانیه بمانند. TTFB جزو سه معیار Core Web Vitals نیست، ولی پاسخ کند سرور مستقیم بخش اصلی صفحه را دیر میکند. علتهای رایجش هاست ضعیف، نبود کش صفحه و افزونهها یا کوئریهای سنگین دیتابیس است، و بهبودش معمولاً اولین قدم کار است.
مراحل افزایش سرعت سایت
- سنجش اولیه: صفحه اصلی، صفحه خدمت یا محصول و صفحه پرفروش، روی موبایل و دسکتاپ.
- پیدا کردن علت: کدام فایل، افزونه یا درخواست بیشترین زمان را میگیرد.
- اجرا روی نسخه آزمایشی: تغییرها اول روی کپی سایت آزموده میشوند تا چیزی از کار نیفتد.
- انتقال و سنجش دوباره: همان صفحهها با همان روش دوباره سنجیده میشوند.
- پایش: هر افزونه یا بخش تازه ممکن است سایت را دوباره کند کند. در پشتیبانی ماهانه سرعت هر ماه پایش میشود.
تضمین سرعت: چه چیزی را میشود قول داد؟
عددی مثل «زیر یک و نیم ثانیه» یا «صد در صد» بی آنکه گفته شود کدام صفحه، با کدام ابزار و روی چه دستگاه و اینترنتی سنجیده میشود، قابل بررسی نیست. همان صفحه در PageSpeed روی موبایل با اینترنت کند شبیهسازیشده یک عدد میدهد و روی دسکتاپ عدد دیگری. هاست ضعیف هم سقفی دارد که با بهینهسازی سایت بالاتر نمیرود. آنچه ما پیش از شروع مکتوب میکنیم این است: کدام صفحهها، با کدام ابزار و در چه حالتی سنجیده میشوند، و عدد پیش و پس از کار برای همان صفحهها گزارش میشود. اگر هاست مانع اصلی باشد، همین را با عدد زمان پاسخ سرور میگوییم.
هزینه افزایش سرعت سایت
قیمت بعد از سنجش اولیه اعلام میشود و به تعداد صفحههای قالبدار متفاوت، تعداد افزونهها، فروشگاهی بودن سایت و هاست بستگی دارد. اگر سایت قرار است از نو ساخته شود، سرعت بخشی از طراحی مجدد سایت است.
پرسشهای رایج
با نصب یک افزونه افزایش سرعت، سایتم سریع میشود؟
افزونه کش بخشی از کار را انجام میدهد، ولی تصویر سنگین، افزونه پرهزینه یا اسکریپت بیرونی را درست نمیکند. گاهی هم تنظیم اشتباهش ظاهر یا فرمهای سایت را خراب میکند. برای همین بعد از هر تنظیم، صفحهها دوباره آزموده میشوند.
سایتم با المنتور ساخته شده؛ سرعتش بهتر میشود؟
بله، معمولاً با بارگذاری فقط بخشهایی که هر صفحه استفاده میکند، بهینه کردن تصویرها و کش، بهتر میشود. صفحهسازها کد بیشتری از قالب سبک تولید میکنند. اگر هدف بالاترین سرعت است، این را پیش از کار با عدد میگوییم.
سرعت روی رتبه گوگل اثر دارد؟
تجربه صفحه یکی از چیزهایی است که گوگل در نظر میگیرد، ولی جای محتوای مرتبط را نمیگیرد. اثر مستقیمتر سرعت روی خود بازدیدکننده است: صفحهای که زود باز شود، کمتر ترک میشود.
شروع کار
نشانی سایت و صفحهای که از کندیاش ناراضی هستید را در مشاوره رایگان بفرستید. اگر سرچ کنسول دارید، بگویید گزارش Core Web Vitals چه نشان میدهد.