پاسخ کوتاه: مطمئن‌ترین راه برای ساخت سایت رایگان این است که سایت را با وردپرس روی کامپیوتر خودتان بسازید. وردپرس رایگان و متن‌باز است و ابزار راه‌اندازی آن روی کامپیوتر هم رایگان است. تا اینجا هیچ هزینه‌ای نمی‌دهید و همه صفحه‌ها، قالب و محتوا را می‌سازید و می‌آزمایید. فقط وقتی سایت آماده انتشار شد، برای دامنه و هاست هزینه می‌کنید.
این راهنما همان مسیر را قدم‌به‌قدم می‌گوید. اگر هنوز نمی‌دانید پلن رایگان سایت‌سازها، وردپرس روی هاست خودتان یا طراحی رایگان با پشتیبانی ماهانه برایتان مناسب‌تر است، اول گزینه‌های طراحی سایت رایگان و محدودیت‌هایشان را بخوانید.
فهرست مطالب
- چرا وردپرس روی کامپیوتر خودتان، نه پلن رایگان سایت‌سازها؟
- قدم ۱: هدف و صفحه‌های سایت را روی کاغذ بیاورید
- قدم ۲: وردپرس را روی کامپیوترتان نصب کنید
- قدم ۳: تنظیمات پایه را درست کنید
- قدم ۴: یک قالب رایگان مناسب انتخاب کنید
- قدم ۵: صفحه‌ها و منو را بسازید
- قدم ۶: محتوا و تصویرها
- قدم ۷: سئو پایه
- قدم ۸: انتشار سایت؛ اینجا هزینه شروع می‌شود
- قدم ۹: بعد از انتشار
- هزینه واقعی «سایت رایگان»
- سؤالات متداول
- منابع
چرا وردپرس روی کامپیوتر خودتان، نه پلن رایگان سایت‌سازها؟
- در دسترس بودن: بسیاری از سایت‌سازهای خارجی حساب کاربران ایرانی را نمی‌پذیرند. برای نمونه، مرکز راهنمای Wix ایران را جزو کشورهایی آورده که کاربرانش نمی‌توانند از خدماتش استفاده کنند. سایتی که با دور زدن این محدودیت‌ها ساخته شود، با بسته شدن حساب از دست می‌رود.
- مالکیت: سایت وردپرسی مال خود شماست و هر وقت بخواهید آن را به هر هاستی منتقل می‌کنید. طراحی ساخته‌شده در یک سایت‌ساز معمولاً همان‌جا می‌ماند.
- بدون محدودیت امکانات: روی کامپیوتر خودتان هر قالب و افزونه‌ای را نصب و آزمایش می‌کنید، بدون نشان یا تبلیغ سرویس دیگری.
یک نکته را از اول بدانید: سایتی که روی کامپیوتر ساخته می‌شود، فقط روی همان کامپیوتر دیده می‌شود. برای اینکه دیگران و گوگل آن را ببینند، باید منتشرش کنید (قدم ۸).
قدم ۱: هدف و صفحه‌های سایت را روی کاغذ بیاورید
پیش از نصب هر چیزی، بنویسید سایت برای چیست و چه صفحه‌هایی لازم دارد. برای بیشتر کسب‌وکارهای کوچک این چهار صفحه کافی است: صفحه اصلی، خدمات یا محصولات، درباره ما و تماس با ما. اگر مطمئن نیستید چه نوع سایتی لازم دارید، راهنمای انواع سایت‌ها و کاربرد هرکدام کمک می‌کند.
قدم ۲: وردپرس را روی کامپیوترتان نصب کنید
برای اجرای وردپرس روی کامپیوتر، یک محیط محلی لازم است. دو ابزار رایگان رایج:
- Local: ابزاری برای ساختن سایت وردپرسی روی کامپیوتر که دانلودش رایگان است. سایت تازه را با چند کلیک می‌سازد و نشانی‌ای مثل mysite.local به آن می‌دهد.
- XAMPP: بسته رایگان و متن‌باز شامل Apache، MariaDB و PHP. کمی کار دستی بیشتری دارد: وردپرس را جداگانه دانلود می‌کنید، در پوشه XAMPP می‌گذارید و یک پایگاه داده برایش می‌سازید.
اگر دانلود یکی از این دو از ایران باز نشد، دیگری را امتحان کنید. نسخه فارسی وردپرس را از سایت رسمی وردپرس فارسی (fa.wordpress.org) بگیرید تا پیشخوان از اول فارسی باشد.
قدم ۳: تنظیمات پایه را درست کنید
در پیشخوان وردپرس، پیش از ساختن صفحه‌ها این چند تنظیم را انجام دهید:
- تنظیمات ← عمومی: عنوان سایت (نام کسب‌وکار)، معرفی کوتاه، زبان فارسی و منطقه زمانی تهران.
- تنظیمات ← پیوندهای یکتا: گزینه «نام نوشته» را انتخاب کنید تا نشانی صفحه‌ها خوانا باشد، نه عدد.
- تنظیمات ← خواندن: اگر می‌خواهید صفحه اصلی یک برگه ثابت باشد، همین‌جا انتخابش کنید.
قدم ۴: یک قالب رایگان مناسب انتخاب کنید
از پیشخوان (نمایش ← پوسته‌ها ← افزودن) یا از فهرست رسمی قالب‌های وردپرس، قالبی انتخاب کنید که:
- واکنش‌گرا باشد و روی گوشی درست نمایش داده شود؛ پیش‌نمایش موبایلش را ببینید.
- از زبان‌های راست‌به‌چپ پشتیبانی کند، تا چیدمان فارسی به هم نریزد.
- تازه به‌روز شده باشد؛ قالبی که سال‌ها به‌روزرسانی نشده، دیر یا زود با نسخه‌های جدید وردپرس مشکل پیدا می‌کند.
قالب پولیِ «نال‌شده» را که رایگان پخش می‌شود نصب نکنید؛ ممکن است کد مخرب داشته باشد و هیچ‌وقت به‌روز نمی‌شود.
قدم ۵: صفحه‌ها و منو را بسازید
صفحه‌هایی را که در قدم ۱ نوشتید، از «برگه‌ها ← افزودن» بسازید. ویرایشگر بلوکی وردپرس برای عنوان، متن، تصویر، دکمه و ستون‌ها بلوک آماده دارد و برنامه‌نویسی لازم ندارد. بعد از «نمایش ← فهرست‌ها» منوی سایت را بسازید و صفحه‌ها را به آن اضافه کنید.
برای صفحه تماس یک فرم ساده لازم است. افزونه‌های رایگان فرم تماس برای همین کار هستند. بعد از انتشار سایت، حتماً یک بار فرم را پر کنید و ببینید پیام واقعاً به ایمیلتان می‌رسد یا نه.
قدم ۶: محتوا و تصویرها
- متن خودتان را بنویسید: متن نمونه قالب را کامل پاک کنید و متن سایت‌های دیگر را کپی نکنید. متن تکراری نه به بازدیدکننده کمک می‌کند و نه به دیده شدن در گوگل.
- تصویرها را سبک کنید: پیش از بارگذاری، تصویرها را کوچک و فشرده کنید، ترجیحاً با فرمت WebP. تصویر سنگین بیشتر از هر چیز دیگری سایت را کند می‌کند.
- برای هر تصویر متن جایگزین (alt) بنویسید: توضیح کوتاهی از آنچه در تصویر است.
قدم ۷: سئو پایه
یک افزونه سئوی رایگان نصب کنید و برای هر صفحه عنوان و توضیح جداگانه بنویسید. همین افزونه‌ها نقشه سایت (sitemap) را هم می‌سازند. یک نکته که زیاد فراموش می‌شود: در «تنظیمات ← خواندن» گزینه‌ای به نام «از موتورهای جست‌وجو درخواست کن تا محتوای این سایت را بررسی نکنند» هست. روی نسخه آزمایشی ممکن است تیکش زده باشید؛ پیش از انتشار حتماً بردارید، وگرنه سایت برای موتورهای جست‌وجو noindex اعلام می‌شود.
قدم ۸: انتشار سایت؛ اینجا هزینه شروع می‌شود
برای اینکه سایت روی اینترنت دیده شود، دو چیز لازم دارید:
- دامنه: نشانی سایت. دامنه .ir را ایرنیک ثبت می‌کند و از راه نمایندگانش هم می‌شود ثبت کرد؛ دامنه‌های دیگر را از ثبت‌کننده‌های دامنه. دامنه را به نام خودتان ثبت کنید.
- هاست: سروری که وردپرس روی آن اجرا شود (PHP و MySQL یا MariaDB). گواهی رایگان HTTPS از Let’s Encrypt را هم بسیاری از هاست‌ها در کنترل‌پنل فعال می‌کنند.
برای انتقال سایت از کامپیوتر به هاست دو راه دارید:
- افزونه انتقال: افزونه‌های انتقال وردپرس کل سایت را در یک فایل بسته‌بندی و روی هاست باز می‌کنند و نشانی‌ها را هم عوض می‌کنند. نسخه رایگان بعضی از آن‌ها برای سایت حجیم محدودیت دارد.
- دستی: فایل‌ها را روی هاست بارگذاری و پایگاه داده را خروجی و ورودی می‌گیرید. بعد نشانی قدیمی (مثل mysite.local) باید در پایگاه داده با نشانی تازه عوض شود. راهنمای رسمی وردپرس هشدار می‌دهد که جایگزینی کورکورانه متن در کل پایگاه داده داده‌های سریالی را خراب می‌کند؛ از ابزارهایی که برای همین کار ساخته شده‌اند استفاده کنید.
بعد از انتقال، همه صفحه‌ها را با https باز کنید، فرم تماس را آزمایش کنید و تنظیم موتورهای جست‌وجو در قدم ۷ را دوباره ببینید.
قدم ۹: بعد از انتشار
- سرچ کنسول: سایت را به Google Search Console معرفی و نقشه سایت را ارسال کنید. مراحلش را در راهنمای راه‌اندازی سرچ کنسول آورده‌ایم.
- پشتیبان و به‌روزرسانی: وردپرس، قالب و افزونه‌ها را منظم به‌روز کنید و از سایت پشتیبان بگیرید. فهرست کارهای نگهداری را در راهنمای پشتیبانی سایت ببینید.
هزینه واقعی «سایت رایگان»
| بخش | هزینه |
|---|---|
| وردپرس، ابزار نصب محلی، قالب و افزونه‌های رایگان | رایگان |
| گواهی HTTPS از Let’s Encrypt | رایگان |
| دامنه | هزینه سالانه |
| هاست | هزینه ماهانه یا سالانه |
| نگهداری، به‌روزرسانی و پشتیبان‌گیری | وقت خودتان، یا هزینه پشتیبانی |
اگر وقت ساختن سایت را ندارید، مدل «طراحی رایگان با پشتیبانی ماهانه» هم هست: تیم طراحان آیا طراحی سایت، سئو پایه و امنیت را بدون هزینه انجام می‌دهد و هزینه شما بابت پشتیبانی ماهانه است. طرح‌های آماده را در کتابخانه طرح‌های سایت ببینید، و اگر سایتی کاملاً اختصاصی می‌خواهید، پلن‌های طراحی سایت را مقایسه کنید.
سؤالات متداول
بدون برنامه‌نویسی می‌شود سایت ساخت؟
بله. با قالب آماده و ویرایشگر بلوکی وردپرس، صفحه‌ها بدون برنامه‌نویسی ساخته می‌شوند. برنامه‌نویسی فقط برای امکاناتی لازم است که هیچ قالب یا افزونه‌ای ندارد.
هاست رایگان چطور است؟
برای تمرین شاید، ولی برای کسب‌وکار نه. هاست‌های رایگان معمولاً منابع کم و پایداری پایینی دارند و ممکن است بی‌خبر تعطیل شوند. سایتی که مشتری از آن تماس می‌گیرد، به هاستی نیاز دارد که بشود رویش حساب کرد.
سایت روی کامپیوترم را دیگران هم می‌بینند؟
نه. نسخه روی کامپیوتر فقط برای خود شماست؛ برای ساختن و آزمایش. دیگران سایت را بعد از انتشار روی هاست و دامنه می‌بینند.
منابع
- وردپرس فارسی: سایت رسمی و دانلود نسخه فارسی
- Local: ساخت سایت وردپرسی روی کامپیوتر
- XAMPP: بسته رایگان و متن‌باز Apache، MariaDB و PHP
- فهرست رسمی قالب‌های رایگان وردپرس
- راهنمای وردپرس: تنظیمات خواندن و دیده شدن در موتورهای جست‌وجو
- راهنمای وردپرس: انتقال سایت به سرور یا دامنه تازه
- راهنمای رسمی Wix: محدودیت کشورها
- Let’s Encrypt: مرجع صدور گواهی رایگان
این راهنما در ۱ آبان ۱۴۰۵ با راهنماهای رسمی وردپرس و ابزارهای نام‌برده تطبیق داده شد. شکل صفحه‌های نصب و پیشخوان ممکن است در نسخه‌های تازه کمی عوض شود.
